Een selectie uit:

Bedreigde en verdwenen bijen
in Nederland

Basisrapport met voorstel voor de Rode Lijst
Theo M.J. Peeters & Menno Reemer
2003

Snel zoeken:

• SAMENVATTING
• METHODE
• RODE LIJST
• DISCUSSIE

 

SAMENVATTING

Dit rapport bevat het voorstel voor een Rode Lijst van de Nederlandse bijen (Apidae s.l.). De Rode Lijst werd samengesteld door Stichting EIS-Nederland in opdracht van het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij.

Van de 338 in Nederland aangetroffen bijensoorten komen er 188 (56%) op de Rode Lijst.

De Rode-Lijststatus is bepaald aan de hand van een combinatie van een zeldzaamheids- en een trendcriterium. De zeldzaamheid werd bepaald met het aantal atlasblokken (5x5 km) waarin een soort is aangetroffen in de periode 1970-2001 (actuele periode). De trend werd bepaald door de status in de actuele periode te vergelijken met de status in de periode voor 1970 (referentieperiode).

Van de 338 in Nederland aangetroffen bijensoorten komen er 188 (56%) op de Rode Lijst: 35 soorten zijn verdwenen, 31 ernstig bedreigd, 52 bedreigd, 53 kwetsbaar en 17 gevoelig. In totaal zijn 16 soorten niet beschouwd, omdat onvoldoende gegevens beschikbaar waren of omdat de soort niet als inheems is beschouwd.

Elke bijensoort van de Rode Lijst wordt afzonderlijk besproken. In elke soorttekst komen het voorkomen in Nederland, de biotoop de nestelwijze, het bloembezoek en de vliegtijd van de soort aan bod. In de basistabel achterin het rapport wordt voor het eerst voor elke Nederlandse bijensoort een Nederlandse Naam gepresenteerd.

In de discussie wordt de Rode Lijst van de bijen vergeleken met Rode Lijsten van andere flora- en faunagroepen. Hieruit blijkt dat bijen ernstiger bedreigd worden dan de meeste andere groepen. Als mogelijke oorzaken hiervan worden genoemd de verarming van de flora, het verdwijnen van 'kleine landschapselementen,' de vermesting van de bodem, de versnippering van leefgebieden en concurrentie om voedselbronnen met honingbijen. Naar aanleiding hiervan worden enkele vuistregels gegeven voor een bijenvriendelijk beheer van natuurgebieden.

 

2 METHODE

2.1 Definities

De Rode-Lijstcriteria worden toegepast op het laagste niveau dat in de international taxonomische literatuur wordt erkend: het niveau van de ondersoort. Als een soort geen ondersoorten heeft, of als over de status of herkenning van de ondersoorten onduidelijkheid bestaat, worden de criteria op het soortniveau toegepast. De criteria worden dus niet toegepast op het niveau van variëteiten of (morfologisch niet te onderscheiden) deelpopulaties. Alleen inheemse en ingeburgerde soorten worden in beschouwing genomen.

Inheems

Alle soorten die (met of zonder de hulp van de mens) zich zowel voor als na 1900 in Nederland hebben voortgeplant.

Ingeburgerd

Alle soorten die vanaf 1900 zonder hulp van de mens zich in Nederland gedurende minimaal tien aaneengesloten jaren hebben voortgeplant.

Soorten die vóór 1900 zijn verdwenen en soorten die zich minder dan tien aaneengesloten jaren in Nederland hebben voortgeplant, komen dus niet in aanmerking. In de praktijk zijn de bovenstaande criteria voor veel bijensoorten tot op heden moeilijk aan te tonen. Voor de meeste soorten is dit echter wel aannemelijk te maken.

Verder zijn de onderstaande definities in dit rapport van belang.

Populatie

Een populatie is een groep individuen van dezelfde soort die een voortplantingseenheid vormt en waarvan aannemelijk is dat deze zich al minstens 10 jaar in Nederland handhaaft. Omdat voortplanting aan de hand van de beschikbare gegevens moeilijk is aan te tonen, wordt bij bijen van en populatie gesproken als op dezelfde plaats minstens drie exemplaren zijn gevonden.

Verdwenen

Verdwenen soorten zijn inheemse soorten, waarvan aannemelijk is dat zij al minstens 10 jaar niet meet in Nederland voorkomen. In dit rapport is hiervoor als uitgangspunt genomen dat van de soort in de periode vanaf 1970 geen populaties in Nederland zijn aangetroffen.

Zwerver / incidentele vondst

Een individu, dat geen deel uitmaakt van een populatie. Omdat dit op basis van de beschikbare gegevens vaak moeilijk is in te schatten, spreken we hier van een zwerver als er maximaal twee exemplaren zijn gevonden.

Enkele in dit rapport gebruikte termen zijn specifiek op bijen van toepassing. Deze worden hieronder toegelicht.

Oligolectisch / polylectisch

Oligolectische bijensoorten verzamelen hun stuifmeel op een beperkt aantal nauw verwante planten, zoals bijvoorbeeld één plantengenus of geelgekleurde composieten. Polylectische bijensoorten bezoeken de bloemen van uiteenlopende plantenfamilies.

Koekoeksbij / nestparasiet

Parasitaire bijen, die het nest van andere bijensoorten gebruiken om er hun eigen eieren in te leggen. De larve van de koekoeksbij gebruikt het voedsel dat door de gastheer is verzameld.

Aggregaties

Groepen van nesten van dezelfde soort dicht bij elkaar.

 

3 RODE LIJST

3.3 Voorstel Rode Lijst

Tabel 8 geeft een overzicht van de bijensoorten per Rode-Lijstcategorie. In totaal komen 188 van de 338 beschouwde soorten op de Rode Lijst. Dit is 55,6% van de 338 uit Nederland gemelde bijensoorten. Het aantal soorten per Rode-Lijstcategorie is als volgt:

verdwenen / disappeared	35
ernstig bedreigd /critically endangered	31
bedreigd / endangered	52
kwetsbaar / vulnerable	53
gevoelig / susceptible	17
totaal / total	188

Tabel 2: Toelichting op de zeldzaamheidsklassen.

code	zeldzaamheidsklasse scarcity class	areaalgrootte (%) area (%)	aantal uurhokken (1970-2001) (5x5 km) number of 5x5 kilometer squares
a	algemeen common	≥12,5%	≥137
z	vrij zeldzaam somewhat scarce	5-12,4%	56-137
zz	zeldzaam scarce	1-4,9%	11-55
zzz	zeer zeldzaam very scarce	<1%	<11
x	afwezig absent	0%	0

Tabel 3: Toelichting op de trendklassen.

code	trendklasse trend class	% achteruitgang decrease
0/+	stabiel / toegenomen stable / increase	<25%
t	afgenomen decrease	25-49%
tt	sterk afgenomen large decrease	50-74%
ttt	zeer sterk afgenomen very large decrease	75-99,9%
tttt	maximaal afgenomen maximum decrease	100%

Tabel 8 geeft een overzicht van de bijensoorten per Rode-Lijstcategorie. In totaal komen 188 van de 338 beschouwde soorten op de Rode Lijst. Dit is 55,6% van de 338 uit Nederland gemelde bijensoorten.

Tabel 8: Voorstel Rode Lijst van de Nederlandse bijen. In 5 delen: deel 1

Verdwenen (35 soorten) Disappeared (35 species)	Laatste waarneming Last Observed
Ammobates punctatus	Horn (1956)
Andrena curvungula	Maastricht (1961)
Andrena marginata	Maastricht (1962)
Andrena nitidiuscula	Echt (1950)
Andrena pandellei	Terwinselen (1952)
Andrena schencki	Losser (1969)
Andrena thoracica	Maastricht (1972)
Anthidium byssinum	Lage Mierde (1977)
Anthophora aestivalis	Epe (1946)
Anthophora bimaculata	Simpelveld (1954)
Anthophora borealis	Helenaveen (1948)
Anthophora plagiata	Herpen (1961)
Biastes truncatus	Echt (1952)
Bombus confusus	Tegelen (1942)
Bombus cullumanus	Terschelling (1953)
Bombus pomorum	Nijmegen (1948)
Bombus subterraneus	Kunderberg (1958)
Coelioxys alata	Babberich (1943)
Dufourea minuta	Plasmolen (1891)
Halictus eurygnathus	Wrakelberg (1966)
Halictus quadricinctus	Heerlen (1954)
Lasioglossum laeve	Plasmolen (1954)
Lasioglossum laevigatum	Echt (1950)
Nomada argentata	Echt (1951)
Nomada furva	Cottessen (1969)
Nomada mutabilis	Echt (1960)
Nomada obtusifrons	Kootwijk (1946)
Nomada piccioliana	Wrakelberg (1966)
Nomada rhenana	Heumensoord (1961)
Nomada roberjeotiana	De Spar (1963)
Osmia anthocopoides	Maastricht (1953)
Osmia papaveris	Heeren (1942)
Osmia xanthomelana	Terschelling (1969)
Rophites quinquespinosus	Bemelen (1968)
Thyreus orbatus	Echt (1955)

Tabel 8: deel 2

Ernstig bedreigd (31 soorten) Critically endangered	zeldzaamheidsklasse vanaf 1970 Scarcity class since 1970	trendklasse Trend class
Andrena alfkenella	zzz	ttt
Andrena coitana	zzz	ttt
Andrena combinata	zzz	ttt
Andrena gelriae	zzz	ttt
Andrena niveata	zzz	ttt
Andrena rosae	zzz	ttt
Andrena tarsata	zzz	ttt
Bombus barbutellus	zzz	ttt
Bombus distinguendus	zzz	ttt
Bombus ruderatus	zzz	ttt
Bombus sorveensis	zzz	ttt
Bombus sylvarum	zzz	ttt
Coelioxys aurolimbata	zzz	ttt
Coelioxys conoidea	zzz	ttt
Dufourea dentiventris	zzz	ttt
Dufourea halictula	zzz	ttt
Dufourea inermis	zzz	ttt
Eucera nigrescens	zzz	ttt
Halictus leucaheneus	zzz	ttt
Halictus sexinctus	zzz	ttt
Hylaeus variegatus	zzz	ttt
Lasioglossum lineare	zzz	ttt
Lasioglossum pygmaeum	zzz	ttt
Melecta luctuosa	zzz	ttt
Nomada distinguenda	zzz	ttt
Nomada femoralis	zzz	ttt
Nomada sexfasciata	zzz	ttt
Sphecodes rufiventris	zzz	ttt
Sphecodes spinulosus	zzz	ttt
Stelis minuta	zzz	ttt
Stelis signata	zzz	ttt

Tabel 8: deel 3

Bedreigd (52 soorten) Endangered	zeldzaamheidsklasse vanaf 1970 scarcity class since 1970	trendklasse trend class
Andrena argentata	zz	tt
Andrena bimaculata	zz	tt
Andrena chrysopyga	zzz	tt
Andrena denticulata	zz	tt
Andrena fulvago	zz	tt
Andrena fulvida	zz	tt
Andrena gravida	zz	tt
Andrena hattorfiana	zz	tt
Andrena labialis	zz	tt
Andrena pilipes	zz	tt
Andrena pusilla	zz	tt
Andrena similis	zzz	tt
Anthophora retusa	zz	ttt
Bombus humilis	zz	ttt
Bombus magnus	zz	ttt
Bombus muscorum	zz	ttt
Bombus rupestris	zz	ttt
Bombus veteranus	zz	ttt
Coelioxys elongata	zz	tt
Coelioxys inermis	zz	tt
Coelioxys quadridentata	zz	ttt
Coelioxys rufescens	zz	tt
Eucera longicornis	zz	ttt
Halictus maculatus	zzz	tt
Hylaeus clypearis	zzz	tt
Hylaeus pfankuchi	zzz	tt
Lasioglossum intermedium	zzz	tt
Lasioglossum lativentre	zz	ttt
Lasioglossum minutulum	zzz	tt
Lasioglossum nitidiusculum	zz	tt
Lasioglossum quadrinotatum	zzz	tt
Lasioglossum sexmaculatum	zzz	tt
Megachile alpicola	zz	tt
Megachile circumcincta	zz	tt
Megachile ligniseca	zz	ttt
Megachile maritima	zz	tt
Melecta albifrons	zz	tt
Nomada armata	zzz	tt
Nomada emarginata	zzz	tt
Nomada fulvicornis	zz	ttt
Nomada fuscicornis	zz	ttt
Nomada guttulata	zzz	tt
Nomada integra	zz	tt
Nomada opaca	zzz	tt
Nomada striata	zz	tt
Osmia adunca	zzz	tt
Osmia bicolor	zzz	tt
Osmia leaiana	zz	ttt
Osmia niveata	zz	tt
Sphecodes rubicundus	zzz	tt
Stelis minima	zzz	tt
Stelis phaeoptera	zz	ttt

Tabel 8: deel 4

Kwetsbaar (53 soorten) Vulnerable	zeldzaamheidsklasse vanaf 1970 scarcity class since 1970	trendklasse trend class
Andrena apicata	zz	t
Andrena fuscipes	z	t
Andrena humilis	zz	t
Andrena nigriceps	zz	t
Andrena ovatula	z	t
Andrena polita	zzz	t
Andrena tibialis	z	t
Andrena varians	z	t
Andrena wilkella	z	t
Anthidium punctatum	zz	t
Anthophora furcata	zz	t
Anthophora quadrimaculata	zz	t
Bombus jonellus	z	tt
Bombus ruderarius	z	tt
Chelostoma campanularum	z	t
Chelostoma distinctum	zz	t
Chelostoma florisomne	z	t
Coelioxys mandibularis	zz	t
Hylaeus leptocephalus	zzz	t
Hylaeus pectoralis	zz	t
Lasioglossum brevicorne	zz	t
Lasioglossum malachurum	zz	t
Lasioglossum brevicorne	zz	t
Lasioglossum parvulum	zz	t
Lasioglossum sexnotatum	zz	t
Lasioglossum xanthopus	zz	t
Megachile analis	zz	t
Megachile centuncularis	z	t
Megachile ericetorum	zz	t
Megachile leachella	zz	t
Melitta leporina	zz	t
Melitta tricincta	zz	t
Nomada bifisciata	zz	t
Nomada ferruginata	zz	t
Nomada flavopicta	zz	t
Nomada goodeniana	z	t
Nomada lathburiana	z	t
Nomada leucophthalma	zz	t
Nomada obscura	zzz	t
Nomada similis	zz	t
Osmia aurulenta	zz	t
Osmia caerulescens	z	t
Osmia cornuta	zz	t
Osmia maritima	zzz	t
Osmia ravouxi	zzz	t
Osmia spinulosa	zzz	t
Sphecodes ephippius	z	t
Sphecodes ferruginatus	zz	t
Sphecodes niger	zzz	t
Sphecodes scabricollis	zz	t
Stelis breviuscula	zz	t
Stelis ornatula	zz	t
Stelis punctulatissima	zz	t
Xylocopa violacea	zz	t

Tabel 8: deel 5

Gevoelig (17 soorten) Susceptible	zeldzaamheidsklasse vanaf 1970 Scarcity class since 1970	trendklasse trend class
Andrena agilissima	zzz	0/+
Andrena distinguenda	zzz	0/+
Andrena ferox	zzz	0/+
Andrena intermedia	zzz	0/+
Andrena viridescens	zzz	0/+
Colletes impunctatus	zzz	0/+
Epeolus alpinus	zzz	0/+
Epeolus tarsalis	zzz	0/+
Halictus scabiosae	zzz	0/+
Hylaeus difformis	zzz	0/+
Hylaeus spilotus	zzz	0/+
Hylaeus styriacus	zzz	0/+
Macropis fulvipes	zzz	0/+
Nomada mutica	zzz	0/+
Nomada stigma	zzz	0/+
Nomada zonata	zzz	0/+
Osmia tridentata	zzz	0/+

 

6 DISCUSSIE

6.1 Vergelijking met andere flora- en faunagroepen

Maar liefst 56% van de Nederlandse bijensoorten staat op de Rode Lijst. Vergeleken met de meeste ander flora- en faunagroepen waarvan Rode Lijsten zijn verschenen, is dit een hoog percentage (zie tabel 11). Alleen bij dagvlinders en reptielen en amfibieën staat een groter deel van de Nederlandse soorten op de Rode Lijst.

Tabel 11: Flora- en faunagroepen waarvan Nederlandse Rode Lijsten zijn verschenen, met per groep het percentage van het totaal aantal soorten dat op de Rode Lijst staat (geordend op dit percentage).

groepen/ groups	totaal aantal soorten/ total number of species	percentage op Rode Lijst/ percentage on the Red List	bron/ source
dagvlinders / butterflies	70	69%	Wijnhoff & Van Swaaij (1995)
reptielen en amfibieën / reptiles and amphibians	23	65%	Creemers (1996)
bijen / bees	338	56%	dit rapport
zoogdieren / mammels	65	46%+	Hollander & Van Der Reest (1994)
sprinkhanen en krekels / grasshoppers and crickets	40	45%	Odé (1999)
libellen / dragonflies	61	44%	Wasscher (1999)
mollusken / molluscs	169	42%	De Bruyne et al. (2003)
vaatplanten / vascular plants	1490	38%	Van der Meijden et al. (2000)
vogels / birds	178	31%	Osieck & Hustings (1994)

6.2 Waarom gaat het zo slecht met de bijen in Nederland?

In paragraaf 6.1 werd duidelijk dat bijen in Nederland sterker achteruit zijn gegaan dan de meeste andere flora- en faunagroepen. De vraag naar de oorzaak van deze zorgwekkende situatie is moeilijk te beantwoorden. Hier is noot onderzoek naar verricht, maar onder bijenkenners in Nederland leven hier wel ideeën over. Tijdens een bijeenkomst in 1999 zijn deze ideeën door EIS-Nederland op een rijtje gezet (zie Reemer & Kleukers 1999).

Er zijn 'algemene' oorzaken te noemen die de achteruitgang van de hele Nederlandse natuur betreffen, zoals biotoopvernietiging, verzuring, vermesting en versnippering van leefgebieden. Daarnaast zijn er mogelijke oorzaken die met name op bijen betrekking hebben. Enkele hiervan worden hieronder toegelicht.

• Verarming van de flora. Het aantal plantensoorten is afgenomen en ook de dichtheid van bloemen is lager dan vroeger. Dit geldt met name voor het agrarisch gebied: de intensivering en schaalvergroting van de landbouw heeft een enorme afname van de bloemenrijkdom tot gevolg gehad. Hierdoor kunnen bijen minder voedsel vinden. Bijen zijn hier waarschijnlijk gevoeliger voor dan andere bloembezoekende insecten, omdat zowel de larven als de volwassen bijen zich met bloemproducten voeden. Bij zweefvliegen en vlinders leven alleen de volwassen dieren van nectar en stuifmeel, terwijl de larven op ander voedsel zijn aangewezen.
• Het landschap bevat minder 'kleine landschapselementen'. Het Nederlands landschap is uniformer en strakker ingericht, waardoor de variatie in habitats verdwijnt. Veel bijen zijn bij uitstek dieren die het moeten hebben van 'rommelige' terreintjes met een gevarieerd reliëf en kleine zandwandjes, dode houtresten, houtwallen, oude muren en schuren etc. Het 'opgeruimde' Nederland biedt bijen weinig nestelgelegenheid. Ook het plaatsmaken van zandpaden voor geasfalteerde wegen is ongunstig voor bijen.
• Vermesting van de bodem heeft tot gevolg dat kale, zandige plekjes dichtgroeien met grassen of mossen. Hierdoor zijn deze plekken niet meer geschikt voor in de bodem nestelende bijen. Dit wordt geïllustreerd door het hoge aandeel bodemnestelaars onder de verdwenen en ernstig bedreigde soorten.
• Doordat bijen afhankelijk zijn van een leefgebied waarin zowel de voedselplanten als de nestelgelegenheid op korte afstand van elkaar liggen, is deze insectengroep extra gevoelig voor versnippering van leefgebied.
• In natuurgebieden waar grote aantallen bijenkasten geplaatst worden, is concurrentie met de honingbij een mogelijke factor in de afname van bepaalde soorten.

6.3 Maatregelen

Bijen zijn insecten van droge, bloemrijke terreinen met een mozaïekpatroon van verschillende habitats op korte afstand van elkaar. Enig reliëf is gunstig door de verschillen in microklimaat die hierdoor optreden. Steeds meer kleine landschapselementen zijn in de loop der jaren verdwenen. Door hier aandacht aan te besteden kan de nestelgelegenheid voor bijen bevorderd worden.

Ook is er een algemeen gebrek aan bloemrijke, (hei)schrale gras- en hooilanden in en rondom natuurgebieden. De aanleg van bloemrijke akkertjes in of langs natuurgebieden kan bijdragen aan de voedselvoorziening van bijen.

Er is nog weinig kennis over de effecten van bepaalde beheersmaatregelen op de bijenfauna. Wel kunnen er enkele algemene vuistregels voor beheer worden gegeven die in alle terreinen de bijenfauna ten goede zullen komen. Deze worden hieronder genoemd. (Zie ook de folder 'Eerste hulp voor wilde bijen' van EIS-Nederland.

Nestelgelegenheid

Om nestelgelegenheid te bevorderen kunnen onderstaande maatregelen worden toegepast

.

• Het handhaven, herstellen of creëren van een grote verscheidenheid aan microhabitats kan het aantal mogelijke nestelplaatsen vergroten. Goede nestplaatsen zijn bijvoorbeeld oude paaltjes, dode takken en stammen en steilwandjes. Een voorwaarde is wel dat deze in de zon liggen, Laat dood hout liggen of staan en gebruik voor (weiland)paaltjes alleen ongeteerd hout. Ook zandpaadjes bieden nestelgelegenheid voor bijen. Asfaltering of verharding met puin is dus ongunstig.
• Door zonnig gelegen, oude braam- en vlierstruiken niet of slechts gedeeltelijk te snoeien, ontstaan nestplaatsen in de holten van oude takken.
• Delen van rietlanden of rietkragen niet of gefaseerd maaien met een drie- à vierjarige cyclus; enkele bijensoorten nestelen in overjarig riet.
• Door gericht, kleinschalig plaggen met behoud van microreliëf op zonnige, zandige plekken, kunnen in verruigde biotopen nieuwe nestplaatsen gecreëerd worden voor in de grond nestelende bijen
• Grote nestplaatsen van bedreigde, in de grond nestelende bijensoorten moeten beschermd worden tegen intensieve vertrapping door vee of mensen.

Bloemen

De rijkdom aan bloemen in een terrein is een belangrijke kwaliteitsparameter voor bloembezoekende insecten. De volgende maatregelen zijn effectief in het handhaven of creëren van bloemrijke vegetaties.

• In voedselarme terreinen is intensieve begrazing vaak nadelig voor het bloemenaanbod. Vooral langdurige begrazing door schapen is in zulke terreinen desastreus. Het verdient dus aanbeveling om in voedselarme terreinen niet te intensief te begrazen. In voedselrijke terreinen is intensievere begrazing nodig om voldoende nutriënten af te voeren. Gefaseerde begrazing is in voedselrijke terreinen wenselijk om voldoende bloemenaanbod te behouden.
• In de periode van april tot begin september gefaseerd maaien, zodat er het hele seizoen voldoende voedsel beschikbaar is voor bijen. Als toch een volledige maaibeurt binnen deze periode moet plaatsvinden, dan kan dit het beste in het begin van juni gebeuren (tussen de twee perioden waarin de meeste bijensoorten vliegen in).
• Deels afplaggen van eenvormige, dichtgegroeide, weinig bloemrijke graslanden.
• Het is aan te raden om in zaadmengsels voor bloemrijke akkers veel vlinderbloemigen op te nemen, en om te experimenteren met meerjarige braakligging.
• Bescherming en beheer van groeiplaatsen van belangrijke voedselplanten. Dit houdt onder andere in dat het (eventuele) maaien van het betreffende deel van de vegetatie niet tijdens of vlak voor de bloeitijd van deze planten mag plaatsvinden. Belangrijke plantenfamilies voor bijen zijn composieten (Asteraceae), schermbloemen (Apiaceae), kruisbloemen (Brassicaceae), vlinderbloemen (Fabaceae) en lipbloemen (Lamiaceae). De volgende plantengenera en -soorten zijn verhoudingsgewijs extra belangrijk (Reemer et al. 1999): klokjes Campanula, centaurie, knoopkruid en korenbloem Centaurea, slangenkruid Echium vulgare, zandblauwtje Jasione montana, rolklaver Lotus, ganzerik Potentilla, braam Rubus, wilg Salix, paardenbloem Taraxacum en klaver Trifolium.
• Wees terughoudend met het plaatsen van bijenkasten in natuurterreinen met populaties van bedreigde bijen. Als richtlijn kan een maximum van drie bijenkasten per km² aangehouden worden.

6.4 Evaluatiemogelijkheden

De effecten van beleidsmaatregelen op overheidsniveau kunnen gevolgd worden via de verspreidingsgegevens in het databestand van EIS-Nederland. Deze gegevens beslaan een lange periode en worden jaarlijks aangevuld met gegevens uit alle delen van Nederland. Een nadeel hiervan is dat de gegevens niet op een systematische wijze verzameld zijn. Van gestandaardiseerde, landelijke monitoring kan echter geen sprake zijn door het tekort aan specialisten die hiervoor in te zetten zijn. De gegevens van EIS-Nederland kunnen bijvoorbeeld wel gebruikt worden voor toekomstige Rode Lijsten.

Op kleine schaal, bijvoorbeeld in bepaalde natuurgebieden, kunnen de effecten van beheersmaatregelen op de bijenfauna gevolgd worden door middel van periodieke inventarisaties, die bijvoorbeeld om de twee of drie jaar herhaald worden. Ontwikkelingen in de populaties kunnen hiermee goed in kart worden gebracht. In het bestand van EIS-Nederland zijn uit veel gebieden ook oude gegevens aanwezig, zodat een vergelijking met de vroegere bijenfauna kan plaatsvinden. Dergelijk inventarisaties zijn bijvoorbeeld uitgevoerd voor de vereniging Natuurmonumenten (Reemer et al. 1999, Peeters & Reemer 2001).