Een grote vuurvlinder,

Een greep uit beschikbare handboeken over insecten- bescherming

 

Samenstelling: Jinze Noordijk (EIS- Nederland)

  1. Samways MJ, McGeoch & New TR 2010. Insect conservation, a handbook of approaches and methods. Oxford University Press. Een interessant dik boek (440 pagina’s) over grotendeels verzamelen, vastleggen, meten van omgevingsfactoren en bepalen van omvang en conditie van een populatie. Allemaal zaken die van belang zijn bij onderzoek, o.a. naar de effectiviteit van beheer. Van de elf hoofdstukken gaat er één over kweken in gevangenschap en reïntroductie en een ander over de sleutelfactoren voor insectenbeheer in een tijd van veranderingen op wereldschaal. In het laatste worden zaken genoemd als het belang van (grote) heterogene natuurreservaten, overgangszones tussen natuur en cultuurgebieden, stimuleren of compenseren van natuurlijke verstoringen als brand en overstroming en andere grootschalige natuurlijke processen. Een beheerder die in natuurterreinen, wegbermen of andere plekken rekening wil houden met insecten kan beter een ander boek lezen, maar wel aan te raden voor onderzoekers.
  2. Londo, G. 2010. Naar meer natuur in tuin, park en landschap. KNNV Uitgeverij. Ger Londo beschrijft in dit boek zijn uitgebreide kennis over de aanleg en het onderhoud van natuur op landgoederen, parken en grote tuinen. Goed vormgegeven met vele praktische tips en schematische illustraties. De terreinbeheer- aanbevelingen zijn echter vrijwel alleen gericht op de vegetatie. Het boek is dus alleen bruikbaar voor de aanlegfase van terreinen. Zie uitgebreidere bespreking
  3. New TR 2010. Beetles in conservation. Wiley-Blackwell. Kevers vormen de omvangrijkste orde op de aardbol met naar schatting meer dan een miljoen soorten waarvan er momenteel zo’n 360.000 beschreven zijn. Dit boek bestaat uit een reeks anekdotes over ecologie en bescherming van kevers uit bestaande literatuur. Het ontbreekt aan goede samenvattingen of algemeen geldende principes. Ook de beheerder vindt er weinig praktische tips in. Zie uitgebreidere bespreking
  4. Bink F 2010. Ruimte voor insecten – een nieuwe visie op insecten- bescherming. KNNV Uitgeverij. Boek met uitgebreide informatie over hoe insecten het landschap gebruiken en waar de beheerder rekening mee moet houden. De nadruk ligt op het bekijken van de benodigdheden van insecten op vrschillende schaalniveau’s (micro, meso, macro).
  5. Haslett JR 2007. European strategy for the conservation of invertebrates. Nature and Environment Series, no 145. Council of Europe Publishing. Een compact boek over bescherming van ongewervelden, met de nadruk op Europa. In korte, bondige hoofdstukken wordt steeds een thema aangepakt, in de tekst wordt de basiskennis hierover besproken en boxen illustreren relevante case-studies. Een lijstje met ‘sleutelacties’ om het probleem aan te pakken sluit telkens een hoofdstuk af. De onderwerpen zijn behoorlijk compleet en het boek lijkt daardoor wat op een samenvatting van een wetenschappelijk handboek. Zulke wetenschappelijke handboeken zijn vaak dik, uitgebreid en duur, dit boekje is dun, to-the-point en goedkoop. Zie uitgebreidere bespreking
  6. Stewart AJ, New TR & Lewis OT (eds) 2007. Insect Conservation Biology. Royal Entomological Society & CABI. In dit boek (eigenlijk een proceedings) worden vooral de actuele problemen gesignaleerd waar insecten onder te lijden hebben en wordt uitgelegd hoe de wetenschap moet inspringen op de vragen die er nog zijn. De tekst is daarom voornamelijk bruikbaar voor wetenschappers; zij worden in dit boek op de hoogte gebracht van onderzoeks- resultaten en de meest urgente onderzoekslijnen. Er wordt slechts zeer beperkte praktische informatie gegeven.
  7. Samways MJ 2005. Insect diversity conservation. Cambridge Univerity Press. Belangrijk en uitgebreid boek over alle thema’s van insectenbescherming over de hele wereld. Met name relevant voor onderzoekers en beleidsmakers, nauwelijks voor beheerders.
  8. Veling K, Smit JT & Siebering V 2004. Bosrandbeheer voor vlinders en andere ongewervelden. KNNV Uitgeverij. Prima boek waarin veel insecten worden besproken en geïllustreerd. De publicatie is echt gericht op de natuurbeheerder; aanleg- en beheeraanbevelingen worden duidelijke besproken en schematisch weergegeven.
  9. Groenendijk D & Wolterbeek T 2001. Praktisch natuurbeheer: vlinders en libellen. KNNV Uitgeverij. Leerzaam boek met prima gebruiksgemak. Geschreven vanuit vlinders en libellen, dus de beheeraanbevelingen zijn geformuleerd voor zonminnende insecten en open biotopen. Het beheer van tuinen, stadsparken, wateren, bosranden en graslanden wordt goed besproken en geïllustreerd aan de hand van vele case studies. Hiernaast ook voldoende aandacht voor projectplannen, evaluatie en voorlichting.
  10. Kirby P 2001. Habitat Management for Invertebrates. Joint Nature Conservation Committee. Goed boek met een praktisch insteek, dus geschikt voor beheerders.
  11. New TR 1995. An introduction to invertebrate conservation biology. Oxford Science Publications. Net als onderstaande boek is dot ook een belangrijk internationaal boek, waar de bescherming van de kleine fauna breder wordt getrokken; het gaat hier over evertebraten. Nog steeds een relevante publicatie en een prima naslagwerk. Met name van belang voor onderzoekers, maar er is een goed hoofdstuk over terreinbeheer voor insecten.
  12. Samway MJ 1994. Insect conservation biology. Chapman & Hall. Baanbrekend internationaal boek, waar voor het eerst insectenbescherming in een breed wetenschappelijk kader wordt besproken. Inmiddels (grotendeels) overbodig geworden door het nieuwe boek van dezelfde auteur uit 2005.
  13. Collins NM & Thomas JA 1991. The conservation of insects and their habitats. Academic Press.
  14. Elllis WN 1989. Insektenfauna en natuurbeheer. Wetenschappelijke Mededeling KNNV nr. 192. Publicatie met allerlei verschillende artikelen die hun oorsprong vinden in een symposium van de NEV, KNNV en NJN over insectenbescherming. Hoewel al een oud werk, nog steeds heel relevant voor de Nederlandse situatie. Inspirerende bijdragen over terreinbeheer en minimilieu’s.
  15. Koster A 1988. Insektenbeheer. Wetenschappelijke Mededeling KNNV nr. 187. Publicatie over insecten in sterk door de mens aangetaste biotopen, zoals bermen, sloten, dijken en het stedelijk gebied. Goed boek voor landschaps- beheerders.